สัตว์เลี้ยง exotic คืออะไร? 

สัตว์เลี้ยง exotic คือ สัตว์ที่ปกติแล้วจะไม่ถูกนำมาเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงในบริเวณบ้าน เหมือนเช่น สุนัข แมว ซึ่งพบเห็นได้ทั่วไป เป็นสัตว์ที่หาดูได้ยากและไม่ใช่สัตว์ประจำถิ่น สัตว์เลี้ยงพิเศษประเภทนี้จึงได้ถูกเรียกว่า “สัตว์เลี้ยงเอ็กโซติก (exotic pet)” 

โดยทั่วไปแล้ว สัตว์ exotic ส่วนใหญ่เป็นสัตว์ที่มักจะพบได้ในป่าหรือในธรรมชาติที่ยังอุดมสมบูรณ์ ซึ่งก่อนหน้านี้ เจ้าของสัตว์เลี้ยงเอ็กโซติกในประเทศไทยมักนิยมนำเลี้ยงสัตว์เลี้ยงต่างถิ่นที่มีต้นกำเนิดมาจากต่างประเทศมาเลี้ยง แต่ในปัจจุบันนี้ สัตว์หลายชนิดอาจเพาะพันธุ์ได้แล้วในประเทศไทย โดยสัตว์เหล่านี้อาจแบ่งออกได้เป็น สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก และปลา

ประเภทของ exotic pet ในประเทศไทย

• สัตว์เลื้อยคลาน

สัตว์เลื้อยคลานเป็นสัตว์เลี้ยงหายากประเภทหนึ่งที่ได้รับความนิยม เช่น งู กิ้งก่า และเต่า สัตว์เลื้อยคลานก็เป็นสัตว์เลี้ยงพิเศษที่น่าสนใจ แต่สิ่งสำคัญคือ ต้องศึกษาข้อมูลการเลี้ยง การดูแล และข้อมูลเฉพาะของสายพันธุ์ที่สนใจ (Basic requirement) ก่อนที่จะตัดสินใจนำมาเลี้ยง เพราะการดูแลต้องมีความเข้าใจในองค์ประกอบหลายอย่าง เช่น แสง อุณหภูมิ ความชื้น พื้นที่ในการเลี้ยง อาหารที่เหมาะสม

• สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ขนาดกลางถึงใหญ่

เจ้าของสัตว์บางคนเลือกที่จะเลี้ยงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดกลางหรือขนาดใหญ่ เช่น แรคคูน ชะมด แมวคาราคัล เซอวัลแคท เป็นสัตว์เลี้ยงที่แปลกใหม่ สัตว์เหล่านี้อาจดูแลได้ยากกว่าสัตว์เลี้ยงหายากขนาดเล็ก ต้องการพื้นที่ในการเลี้ยง อาหารพิเศษ และการดูแลจากสัตวแพทย์ ในบางชนิดต้องมีการฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันโรค เช่น วัคซีนพิษสุนัขบ้า เป็นประจำทุกปี

• สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ขนาดเล็ก

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก เช่น หนูแฮมสเตอร์ หนูแกสบี้ กระต่าย ชูก้าไกลเดอร์ เม่นแคระ แพรรี่ด็อก และเฟอเรต ก็ถือเป็นสัตว์เลี้ยงต่างถิ่นหรือสัตว์ exotic ได้เช่นกัน สัตว์เลี้ยงเอ็กโซติกประเภทนี้มักเข้ากับเจ้าของสัตว์เลี้ยงได้ดี และตอบสนองต่อเจ้าของมากกว่าสัตว์เลี้ยงเอ็กโซติกประเภทอื่นฯ ทำให้อาจต้องการความเอาใจใส่จากเจ้าของมากกว่า

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กถือเป็นสัตว์ exotic ที่ได้รับความนิยมมากกว่าประเภทอื่นๆ

• นกขนาดกลางถึงใหญ่

นกแก้วและนกมาคอว์ก็ถือเป็นสัตว์เลี้ยงที่ฉลาดและชอบอยู่เป็นฝูง และอาจต้องใช้เวลาในการดูแล การให้อาหาร สภาพแวดล้อมในการเลี้ยง พื้นที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมกับนกเหล่านี้

• นกขนาดเล็ก

นกขนาดเล็ก เช่น นกฟอพัส นกซันคอนัวร์ นกหงส์หยก นกคอกคาเทล ก็เป็นสัตว์เลี้ยงที่ได้รับความนิยมเช่นกัน โดยทั่วไปแล้วนกเหล่านี้เป็นทางเลือกที่ดีสำหรับผู้ที่เลี้ยงนกเป็นครั้งแรก เพราะขนาดตัวไม่ใหญ่ การศึกษาการเลี้ยงจะง่ายกว่านกขนาดใหญเล็กน้อย

Exotic pet ในไทยมีอะไรบ้าง ที่เป็นที่นิยมรวมถึงช่วงอายุขัย

สัตว์เลี้ยง exotic pet กำลังเป็นที่นิยมมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะเจ้าของสัตว์ในประเทศไทย ส่วนหนึ่งน่าจะมาจากการที่หน้าตาน่ารักและมีขนาดเล็กกระทัดรัด ทำให้ดูน่ารักน่าเอ็นดู โดยสัตว์เลี้ยงเอ็กโซติกขนาดเล็กที่กำลังเป็นที่นิยมในไทย ได้แก่

• กระต่าย

มีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 8-12 ปี โดยกระต่ายเป็นสัตว์ชนิดที่ต้องทานหญ้า กระต่ายอายุน้อยต้องให้กินยา อัลฟาฟ่า ซึ่งมีส่วนช่วยในการเจริญเติบโต ไปจนถึงอายุ 4-6 เดือนอยู่ที่ว่าโตเต็มวัยหรือยัง แล้วก็งดเมื่อเข้าสู่วัยที่เป็นเจริญพันธ์ โดยเปลี่ยนจากอัลฟาฟ่า ไปเป็นทิโมธี สาเหตุที่ต้องเปลี่ยนเพราะ อัลฟาฟ่ามีแคลเซี่ยมสูง โดยจะขับถ่ายไปทางไต ปัสสาวะจะขุ่นมาก พอโตขึ้นจะทำให้เกิดนิ่ว เพราะฉะนั้นจึงไม่นิยมกินอัลฟาฟ่าเมื่ออายุเกิน 6 เดือนไป แล้ว ต้องลดลงเรื่อยๆแล้วก็ทดแทนด้วยหญ้าทิโมธี 

• แกสบี้

มีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 5-7 ปี แกสบี้เป็นสัตว์จำพวกเดียวกับกระต่าย ซึง่กากอาหารจำเป็นมาก ดังนั้นอาหารเม็ดควรทำมาจากหญ้าอัลฟาฟ่า หรือหญ้าที่ให้กากอาหารสูง จำพวกเดียวกันกับ ชินชิล่า กระต่าย และควรมีหญ้าวางไว้ให้ตลอดทั้งวัน (ไม่จำกัด) ข้อสำคัญคือแกสบี้สังเคราะห์วิตามินซี (Vitamin C) เองไม่ได้ จึงต้องมีการเพิ่มให้ในอาหาร ปริมาณวิตามินซีที่ต้องการต่อวันคือ 10 มิลลิกรัมต่อน้ำหนัก 1 กิโลกรัม

• ชิลชิล่า

มีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 10-15 ปี ต้องการอาหารชนิดเยื่อใยหยาบสูง เพราะเป็นสัตว์ชนิดกินพืช เช่นเดียวกับ หนูแกสบี้ และกระต่าย มีผักผลกินเล่นได้ และควรให้ปริมาณน้อย โรคของชินชิลล่าจะมีความใกล้เคียงกับกระต่ายและหนูแกสบี้มาก เนื่องจากสรีระที่คล้ายกัน โดยเฉพาะโรคทางเดินอาหาร

• ชูการ์

มีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 10-15 ปี เป็นสัตว์ในกลุ่ม marsupial ซึ่ง เป็นพวกมีกระเป๋าหน้าท้อง ในกระเป๋าก็ จะมีหัวนม 2 หัวนม และมักจะให้ลูก ครั้งละ 2 ตัว (บางครั้งเราจะเรียกว่า จิงโจ้บิน เนื่องจากมีถุงหน้าท้องแบบเดียวกับจิงโจ้นั่นเอง) ตัวผู้จะมี scent mark ที่ขาหน้า อก และรูก้น และจะเอาหน้าไปถูกกับอกของตัวเมีย หรือเพื่อบ่งบอกอาณา เขตของตัวเอง นอกจากนี้ยงใช้ การขับปัสสาวะเหมือนที่พบในสัตว์อื่นๆ ชูก้าเป็นสัตว์สังคมจึงนิยมเลี้ยงรวมกัน และมีการส่งเสียงเรียก เพื่อสื่อสารกันในฝูง

• แฮมสเตอร์

มีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 2-3 ปี เป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย โตไว แต่อาจมีอายุขัยสั้นกว่าสัตว์ชนิดอื่นๆข้างต้น ตั้งท้องสั้น เข้าสู่วัยเริญพันธุ์เร็ว (เป็นสัดว์เร็ว) ระยะเป็นสัดแค่ 4 วัน ขนาดครอกแล้วแต่ชนิด มี cheek pouse (กระพุ้งแก้ม) ไว้เก็บอาหาร เราให้อาหารเท่าไหร่ก็จะเอาไปเก็บหมด เจ้าของอาจเข้าใจผิดว่ามันกินหมดแล้วไปให้อีก ดังนั้นเวลาให้อาหารต้องหมั่นคอยสังเกต หากเก็บอาหารเอาไว้จะเห็นเหนียงกระพุ้งแก้มชัดเจน 

สัตว์เลี้ยงประเภท exotic เป็นสัตว์เลี้ยงที่น่าสนใจและไม่เหมือนใคร แต่อย่างไรก็ตาม อยากแนะนำให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงที่สนใจ ควรศึกษาและพิจารณาอย่างรอบคอบถึงความรับผิดชอบที่มาพร้อมกับการเป็นเจ้าของสัตว์เลี้ยงเอ็กโซติก เพราะสัตว์เหล่านี้มักต้องการการดูแลเป็นพิเศษ มีความต่างจากการเลี้ยงสุนัขและแมวที่เป็นสัตว์เลี้ยงตามบ้านทั่วไป ซึ่งเมื่อสัตว์เลี้ยงพิเศษเหล่านี้เกิดความเจ็บป่วย ควรที่จะต้องพาไปหาโรงพยาบาลหรือคลีนิกที่มีสัตวแพทย์ที่มีประสบการณ์ในการรักษาสัตว์ exotic เหล่านี้

บทความ โดย สพ.ญ. ภาวิดา วิภูสันติ (หมอมิงค์)

สัตวแพทย์ประจำโรงพยาบาลสัตว์ดารินรักษ์

Address: ปากซอย ประเสริฐมนูกิจ 29 แยก 10 (ซ.มัยลาภ / รามอินทรา 14) แขวงจรเข้บัว ลาดพร้าว กรุงเทพฯ 10230

Tel: 098-642-2479

Line ID: @darinhospital

Website: www.darinpethospital.com

Facebook: www.facebook.com/darinpethospital