

เชื่อว่าหลายคนคงเคยมองดูเจ้าจิ้งจกหรือตุ๊กแกที่วิ่งไต่ไปมาบนผนังปูนเรียบ ๆ หรือเดินกลับหัวอยู่บนเพดานบ้านได้อย่างคล่องแคล่วโดยไม่ร่วงหล่นลงมา หลายคนอาจเข้าใจผิดคิดว่าใต้ฝ่าเท้าของพวกมันมีกาวเหนียว ๆ มีปุ่มดูดสูญญากาศ หรือมีกรงเล็บแหลมคมที่จิกเข้าไปในเนื้อปูน แต่ความจริงแล้วฝ่าเท้าของสัตว์เลื้อยคลานตัวจิ๋วเหล่านี้แห้งสนิท ไม่มีทั้งกาวและน้ำเมือกใด ๆ ทั้งสิ้น แล้วอะไรคือเบื้องหลังความสามารถสุดมหัศจรรย์นี้ วิทยาศาสตร์ได้ค้นพบคำตอบที่น่าทึ่งซ่อนอยู่ใต้ฝ่าเท้าของพวกมัน
หากนำฝ่าเท้าของตุ๊กแกหรือจิ้งจกมาส่องขยายด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน จะพบว่าบริเวณแผ่นใต้ฝ่าเท้าไม่ได้เรียบแบน แต่เต็มไปด้วยโครงสร้างที่ซับซ้อนและน่าทึ่งดังนี้
เส้นขนขนาดจิ๋วจำนวนมหาศาล (Setae และ Spatulae) ใต้ฝ่าเท้าของตุ๊กแกมีสันนูนเรียงตัวเป็นชั้น ๆ และบนสันเหล่านั้นปกคลุมไปด้วยเส้นขนเล็ก ๆ ที่เรียกว่า "ซีตี" (Setae) นับล้านเส้น ซึ่งแต่ละเส้นมีขนาดเล็กกว่าเส้นผมของมนุษย์หลายเท่า และที่ปลายของเส้นขนแต่ละเส้นยังแตกแขนงย่อยออกไปอีกนับร้อยนับพันเส้นจนมีลักษณะคล้ายไม้พายขนาดจิ๋วที่เรียกว่า "สแปทูเล" (Spatulae) ทำให้ฝ่าเท้าของตุ๊กแกมีจุดสัมผัสขนาดเล็กมากถึงพันล้านจุด
แรงแวนเดอร์วาลส์ (Van der Waals Forces) เมื่อตุ๊กแกวางเท้าลงบนพื้นผิว ไม่ว่าจะเป็นกระจกใส ผนังปูน หรือพลาสติก เส้นขนขนาดจิ๋วนับพันล้านเส้นจะแนบชิดกับพื้นผิวในระยะที่ใกล้มากจนเกิดแรงดึงดูดระหว่างโมเลกุลของฝ่าเท้ากับโมเลกุลของผนังที่เรียกว่า "แรงแวนเดอร์วาลส์" (Van der Waals Forces) แม้แรงดึงดูดในแต่ละจุดจะน้อยนิดมหาศาล แต่เมื่อรวมพลังจากจุดสัมผัสพันล้านจุดพร้อมกัน ก็เกิดเป็นแรงยึดเกาะที่แข็งแกร่งมากพอที่จะรับน้ำหนักตัวของตุ๊กแกทั้งตัวได้สบาย ๆ
เทคนิคการก้าวเดินและการ "ลอก" เท้าออกอย่างรวดเร็ว หลายคนอาจสงสัยว่าถ้ามันยึดเกาะแน่นขนาดนั้น ทำไมตุ๊กแกถึงวิ่งได้เร็วโดยไม่ติดหนึบอยู่กับที่ คำตอบอยู่ที่ "มุมในการวางเท้า" ตุ๊กแกไม่ได้ดึงเท้าขึ้นตรง ๆ เหมือนดึงเทปกาว แต่จะใช้วิธีม้วนปลายนิ้วขึ้นคล้ายการลอกสติกเกอร์ออกจากมุม ซึ่งช่วยเปลี่ยนมุมของเส้นขนทำให้แรงแวนเดอร์วาลส์คลายตัวออกทันทีภายในเสี้ยววินาที พวกมันจึงสามารถก้าวเท้าและวิ่งไต่ผนังได้อย่างรวดเร็วถึง 15 ก้าวต่อวินาที
ความมหัศจรรย์ใต้ฝ่าเท้าของตุ๊กแกและจิ้งจกไม่ได้เป็นเพียงความรู้ทางชีววิทยาเท่านั้น แต่ยังกลายเป็นต้นแบบสำคัญของศาสตร์ "ชีวลอกเลียนแบบ" (Biomimicry) ที่นักวิทยาศาสตร์และวิศวกรนำมาต่อยอดสร้างนวัตกรรมล้ำสมัยมากมาย เช่น
เทปกาวตุ๊กแก (Gecko Tape) วัสดุยึดเกาะสังเคราะห์ที่เลียนแบบโครงสร้างเส้นขนจิ๋ว สามารถติดแน่นได้โดยไม่ต้องใช้สารเคมี ไม่มีคราบกาวเหนียวเหนอะหนะ และสามารถลอกออกนำกลับมาใช้ซ้ำได้นับพันครั้ง
หุ่นยนต์ปีนป่ายและงานสำรวจอวกาศ องค์การนาซา (NASA) และสถาบันวิจัยต่าง ๆ ได้พัฒนาแขนกลและหุ่นยนต์ที่ใช้แผ่นยึดเกาะเลียนแบบเท้าตุ๊กแก เพื่อใช้เกาะจับวัตถุในสภาพไร้น้ำหนักบนอวกาศ หรือใช้ในหุ่นยนต์กู้ภัยที่ต้องปีนป่ายซากปรักหักพัง
นวัตกรรมทางการแพทย์ การพัฒนาพลาสเตอร์ปิดแผลและวัสดุยึดเกาะเนื้อเยื่อภายในร่างกายในการผ่าตัด ที่สามารถยึดติดกับอวัยวะที่เปียกชื้นได้โดยไม่ก่อให้เกิดการระคายเคืองหรือสารพิษตกค้าง
ความสามารถในการเกาะผนังของตุ๊กแกและจิ้งจกจึงไม่ใช่เรื่องของเวทมนตร์หรือสารเหนียวหนืด แต่เป็นความลงตัวของโครงสร้างทางกายภาพขนาดนาโนผสานกับแรงดึงดูดระหว่างโมเลกุลตามกฎฟิสิกส์ สิ่งมีชีวิตตัวเล็ก ๆ ที่เราพบเห็นได้ทั่วไปตามผนังบ้าน จึงเป็นเครื่องพิสูจน์ชั้นดีว่าธรรมชาติได้ออกแบบกลไกอันชาญฉลาดเอาไว้ และยังเป็นแรงบันดาลใจสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อนเทคโนโลยีของมนุษย์ให้ก้าวหน้าต่อไปอย่างไม่หยุดยั้ง
ผู้เขียน17 พ.ย. 2569
By maaboom
Community ที่แสนอบอุ่นสำหรับคนรักสัตว์เลี้ยง พร้อมแบ่งปันและนำเสนอเรื่องราวดี ๆ สอดแทรกสาระน่ารู้ โดยหวังว่าคุณจะได้รับทั้งความสนุก ความรู้ และประสบการณ์ที่ดีจากพวกเรา!
Tags
Facebook Page

คนปลวกแดงรักจริง! บ้านไฟไหม้ คว้าอะไรไม่ทัน แต่ 2 ชีวิตนี้ต้องรอด! ทรัพย์สินไม่ทันได้หยิบ แต่สิ่งที่ต้องพาออกไปด้วยให้ได้คือสมาชิกสี่ขาของครอบครัว! เกิดเหตุเพลิงไหม้ห้องพักแห่งหนึ่งในพื้นที่ ต.มาบยางพร อ.ปลวกแดง จ.ระยอง กลางดึกที่ผ่านมา ทำให้เจ้าของห้องต้องรีบหนีออกจากที่พักอย่างเร่งด่วน
By maaboom
17 พ.ย. 2569

เจ้าเหมียวใช้เท้าเขี่ยของเล่น ก้าวลงบันได หรือตักอาหารเม็ดออกจากชาม น้องมักจะใช้อุ้งเท้าข้างเดิมซ้ำ ๆ อยู่เสมอ หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องบังเอิญ แต่ในความเป็นจริงแล้ว งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ด้านพฤติกรรมสัตว์ยืนยันว่า แมวมีอุ้งเท้าข้างที่ถนัด ไม่ต่างจากมนุษย์ที่มีความถนัดมือซ้ายหรือมือขวา
By maaboom
17 พ.ย. 2569

Did You Know? หมาไล่งับหางตัวเอง เพราะบางทีชีวิตก็ต้องการความตื่นเต้น! จริง ๆ แล้วพฤติกรรมนี้มีได้หลายสาเหตุ บางครั้งน้องอาจแค่กำลังสนุก อยากเล่น หรือมีพลังงานเหลือเฟือ โดยเฉพาะลูกหมาที่กำลังเรียนรู้ร่างกายตัวเองและค้นพบว่า เอ๊ะ! ไอ้ก้อนขนที่ตามตูดเรามานี่มันคืออะไร?
By maaboom
17 พ.ย. 2569

นาทีชีวิต! เจ้าของวิ่งย้อนกองเพลิงช่วยสุนัข ยอมเสี่ยงชีวิตจนหมดสติอยู่เคียงข้างกัน เป็นเหตุการณ์ที่ทำเอาคนรักสัตว์ใจหาย เมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้ทาวน์เฮาส์กลางดึกย่านสมุทรปราการ เปลวไฟลุกไหม้บริเวณชั้นล่างของบ้านอย่างรุนแรง ชาวบ้านและเจ้าหน้าที่ดับเพลิงเร่งช่วยกันระงับเหตุ ใช้เวลาประมาณ 30 นาทีจึงควบคุมเพลิงไว้ได้
By maaboom
16 พ.ย. 2569